Aanleiding
Na de Tweede Wereldoorlog stonden veel molens in Overijssel er slecht bij: vervallen, stilstaand en vergeten.
Architect Jan Jans uit Twente trok aan de bel. Hij was geraakt door de verloedering en de lakse houding van moleneigenaren.
In 1953 werd de stichting opgericht, met als eerste wapenfeit de aankoop en restauratie van de Watermolen van Bels.
Eerste jaren: actie en restauratie
De stichting begon als een reddingsoperatie: molens kopen, restaureren en weer laten draaien.
Jans ontwierp zelfs het restaurant bij de Watermolen van Bels in oude stijl, wat nu een bekend plekje is in Twente.
Verandering van rol
Aankoop en onderhoud bleken financieel niet houdbaar.
De stichting evolueerde tot een adviseur en verbinder: ze ondersteunt moleneigenaren, gemeenten en vrijwilligers bij restauratie en onderhoud.
Huidige rol en impact
SOM fungeert als waakhond voor de 70 molens in Overijssel: 61 windmolens en 9 watermolens.
Vrijwilligers zijn cruciaal. Ze houden de molens draaiende en dragen kennis over.
Alle molens staan inmiddels op de monumentenlijst, waardoor restauratie mogelijk blijft.
Expositie en educatie
In de Watermolen van Bels is een permanente expositie ingericht over de geschiedenis van de stichting en de molens in Overijssel.
